Temel Hak ve Hürriyetler


I. Temel hak ve hürriyetlerin niteliği
Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir.
Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder.
II. Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması
Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve kişi haysiyetinin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.
III. Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması
Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerin kişilerce nasıl ve ne amaçla kullanılacağı Devlet tarafından belirlenemez. Anayasada yer alan hükümlerin tamamı yoruma açıktır. Temel hak ve hürriyetleri başka kişilerin haklarına halel getirecek şekilde kullananlar hakkında uygulanacak müeyyideler, Anayasanın sözüne, ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve kişi haysiyetinin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olmamak koşulu ike kanunla düzenlenir.
IV. Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması
MADDE 15- Savaş, seferberlik, sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde dahi, temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulamaz veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınamaz.
Kişinin yaşama hakkına, maddî ve manevî varlığının bütünlüğüne hiçbir şekilde dokunulamaz; kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz; suç ve cezalar geçmişe yürütülemez; suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz.
V. Yabancıların durumu
MADDE 16- Temel hak ve hürriyetler, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve lâik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyet halleri dışında, yabancılar için dahi sınırlanamaz. Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve lâik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler her durum ve halde dar yorumlanacaktır.